فرم درخواست کمک مالی

آخرین اخبار
رادیو امید

مبارزه بی خشونت دیکتاتور را سرنگون می کند

رادیو امید | 15:55 - 28.06.2018

یکی از استراتژی هایی که برای بحث گذار به دموکراسی مطرح می شود مساله ی مبارزات بدون خشونت است
مبارزه ی بی خشونت در درجه اول مبارزه است. چیزهای مانند مذاکره و مصالحه روش های خوبی است اما مبارزه نیست.

 

مبارزه ی بدون خشونت به همان اندازه ی مبارزه ی خشونت آمیز، مسلحانه و جنگ، نیاز به نظم و دسیپلین سازماندهی، سربازگیری، برنامه ریزی و نقشه ی مداوم برای پیروزی بر دشمن دارد.
باید بدانیم که مبارزه بی خشونت در برابر دشمن انجام می گیرد و صرف اینکه شما به مبارزه ی بدون خشونت دست زدید باعث نمی شود که دشمن هم خشونت به خرج ندهد. در واقع در اکثر موارد تاریخی مبارزین بی خشونت هدف خشونت های بسیار عریان و شدید قرار گرفته اند.
جنبش های بی خشونتی که در دیکتاتوری های بی رحم و شدید پا می گیرند از یک پارادوکس خیلی بزرگ رنج می برند. از یک طرف برای آنکه موفق بشوند باید توده ای شوند. از طرف دیگر با سیستم و حکومتی مواجه هستند که اجازه نمی دهد این جنبش با توده ها در تماس باشد و توده ای شود. برای اینکه این پارادوکس را این جنبش حل کند و به این مشکل فائق آید در درجه ی اول باید بتواند راه های جدید و غیر قابل پیش بینی برای ارتباط با یکدیگر و با مردم در برابر رژیم پیدا کند.
حکومت‌ها همواره تلاش دارند برای حفظ سلطه و استمرار سیاست‌های ظالمانه خود اعتراض مدنی را به انحراف کشانده و مسأله را امنیتی جلوه دهند؛ وضعیتی که سرکوب آن بسیار آسان خواهد بود. برای رسیدن به این هدف، اعتراض مدنی را به‌عنوان نوعی قانون‌شکنی و زیاده‌خواهی گروهی و قومی جلوه می‌دهد. در این‌که اعتراض مدنی از نظر شکلی برخی قوانین ظالمانه را نقض می‌کند، شکی نیست، اما این نوع قانون‌شکنی، به‌صورت ضمنی در صدد اعتلای قانون و حاکمیت قانون است. تمام تلاش معترضان مدنی این است که قانون و سیاست‌های اعلامی حکومت، میان‌تهی و خالی از محتوا نبوده، با ارزش‌های والای اخلاقی چون عدالت، آزادی و برابری ناسازگار نباشد.
هر‌نوع تلاش برای به انحراف کشاندن این حرکت مردم، نه‌تنها مشکل را حل نمی‌کند،‌ بلکه به پیچیده‌تر‌شدن مشکل و به‌صورت خاص به افزایش تمایلات خشونت‌طلبانه منجر خواهد شد. اگر کنش اعتراض مدنی که با استفاده از قدرت شبکه‌های اجتماعی به‌عنوان موج آرام برای ایجاد اصلاحات و زمینه‌سازی برای تحول مثبت در جامعه نقش بازی می‌کند، با دهن‌کجی، تحقیر و تصمیمات غیرعقلانی پاسخ داده شود، ممکن است تغییر ماهیت داده و به سیل بنیان‌کن برای اصل نظام سیاسی تبدیل شود.
اعتراض مدنی در زمانی اتفاق می‌افتد که نظام سیاسی مستقر از شهروندان می‌خواهد در برابر سیاست‌های حکومتی یا قوانینی سر فرود آورند که از نظر شهروندان ظالمانه و تبعیض‌آمیز و دور از عدالت و انصاف است. این روش مخالفت با وضعیت نامطلوب، حد وسط سکوت منفعلانه و مبارزه خشونت‌آمیز است.
اعتراض مدنی به‌مثابه یکی از روش‌های مبارزه با بی‌عدالتی، در مقایسه با مخالفت مسلحانه بدون این‌که عواقب خطرناک و غیرقابل‌کنترل‌شده باشد، باعث تغییرات مهم در قوانین و سیاست‌های حکومتی شده است. جنبش طرفداری از رأی زنان در انگلستان بعد از جنگ جهانی دوم، مبارزات عاری از خشونت ماهاتما گاندی با استعمار بریتانیا، تلاش‌های مارتین لوتر کینگ در جهت تأمین حقوق شهروندی برای رنگین‌پوستان امریکا و نافرمانی مدنی برخی از شهروندان امریکایی از شرکت در جنگ ویتنام را می‌توان به‌عنوان نمونه‌های تأثیرگذار اعتراضات مدنی در تاریخ جهانی نام برد.
نافرمانی مدنی اگر چه عملی بدون خشونت و مدنی است ولی هیچ تضمینی وجود ندارد که توسط حکومت و دولت به خشونت کشیده نشود.همان طور که در تجمعات اخیردر ایران شاهد آن بوده ایم. یکی از ضعف های این روش مبارزاتی نیز همین است که بسته به میزان غیردموکرات و مستبد بودن حکومت ها احتمال بروز خشونت از طرف حاکمیت نسبت به نافرمانان و معترضین بیشتر می شود و این منجر به بالا رفتن هزینه های این نوع از مبارزه شده و منجر به عدم تمایل مردم معترض به استفاده از این روش مبارزه می شود.
موارد بسیاری در جهان وجود دارد که تظاهرات و یا تجمعات و تحصن های اعتراض آمیز و غیر خشن مردمی که توسط حکومت ها به خاک و خون کشیده شده است.
نافرمانی مدنی الکترونیک
روش های قدیمی نافرمانی مدنی،‌ شامل تحصن، تجمع های گروهی که منجر به اخلال در نظم عمومی و یا ترافیک شهری شده و یا اعتصاب و عدم مشارکت عمومی که منجر به آسیب رسیدن به نظام اداری یک حکومت می شود روش هایی هستند که باعث می شوند تا علاوه بر آنکه توجه سایر مردم نسبت به موضوع مورد اعتراض نافرمانان جلب شود، بلکه حکومت نیز برای پایان دادن به بی نظمی و یا اختلال در نظام خود با خواست معترضین موافقت کند ( که البته لزوما به سرعت چنین هدفی میسر نمی شود و گاه ممکن است حکومت به جای پاسخگویی به خواسته های، نافرمانان اقدام به سرکوبی، بازداشت و شکنجه آن ها کند که البته این خود نیز به نحوی می تواند هزینه های بین اللملی برای حکومت ها به همراه داشته باشد). در دهه اخیر و با شکل گیری و گسترش ابزارهای جدید ارتباطی، فضای جدیدی برای رسیدن به اهدافی که معترضین از نافرمانی مدنی در پی آن هستند ایجاد شده است. اینترنت، تلفن و یا موبایل فضای مناسبی را برای اطلاع رسانی و یا نافرمانی نسبت به رفتار ها و یا قوانین نا عادلانه و غیر انسانی به وجود آورده است. سایت های خبری، گروه های ایمیل، و یا پیام های کوتاه موبایل که هر روزه در حال گسترش است توانسته است اعتراضات بخش کوچکی از جامعه را به گوش هزاران نفر در دورترین نقاط جهان برساند. شکل گیری سایت های خبری و اطلاع رسانی، جریان سالم و عادلانه اطلاع رسانی را ممکن می کند، جریانی که شاید مهمترین نقش را در موفقیت یک نافرمانی مدنی به عهده دارد. سایت های خبری این امکان را به وجود آورده اند که با وجود محدودیت رسانه ها و کنترل حکومت ها بر روی آن خبرها و اطلاعات صحیح و سریع در تمام جهان پخش شود و به دست مردم برسد. برگزاری جلسات سخنرانی و بحث و تبادل نظر معترضین در اقصی نقاط جهان از طریق اینترنت و به صورت مجازی امکان هماهنگ شدن جنبش های اجتماعی- سیاسی را در نقاط فیزیکی مختلف افزایش داده است. در واقع یکی از اهداف نافرمانی مدنی نمایش و علنی کردن قوانین و رفتارهای غیر انسانی و یا ناعادلانه حکومت ها برای ایجاد جنبشی اجتماعی بر علیه آن است، با استفاده از سایت های خبری و اطلاع رسانی و یا گروه های ایمیلی و یا پیام های کوتاه امکان پذیر شده است. از سوی دیگر رسانه  امکانی جدید را برای انتقال تجمعات و تحصن های عمومی و یا قانون شکنی های فیزیکی مردم به اینترنت و دنیای مجازی را ایجاد می کند و بدین ترتیب مفهوم جدیدی در عمل مستقیم بدون خشونت تحت عنوان “نافرمانی مدنی الکترونیک” متولد می شود.
بخشی از هدف نافرمانی مدنی الکترونیک مبارزه اطلاعاتی مردمی و یا مبارزه اطلاعاتی از پائین است. که در این مبارزه نه حکومت بلکه مردم و به طور مستقیم به شکل دادن جریان اطلاعات در جهت مبارزه با حاکمیت و یا بیان اعتراض خود نسبت به معضلات اجنماعی و سیاسی می پردازند. این مبارزه صرفا مبارزه بر اساس حروف و در فضای مجازی است اما قدمی موثر و اصلی در جهت شکل گرفتن یک جریان اجتماعی و فشار بر هئیت حاکمه است.
جامعه اینترنتی ایران در حال رشد و بزرگ تر شدن است و جنبش های اجتماعی می توانند از اینترنت به عنوان فضایی جدیدی برای پیش برد اهداف اجتماعی و سیاسی خود بهره بگیرند. استفاده از اینترنت به عنوان رسانه ای بدون مرکز، علاوه بر آنکه می تواند امنیت معترضین و هویت آنها را به نحو خوبی پوشیده نگاه دارد در کنار آن می تواند اقدامات کم هزینه ولی موثری را در جهت مبارزات اجتماعی بکارگیرد. نافرمانی مدنی الکترونیک و یا هر نوع مقاومت مدنی که بر پایه اینترنت باشد می تواند به عنوان روش های جدید نیروهای مبارز ایران در جهت استقرار دموکراسی، حقوق بشر در کشور بکار گرفته شود.
منبع:
کتابچه مبارزه خشونت پرهیز

کلید واژه ها